Todalas entradas de Terrasenamos

O internacionalismo médico cubano foi un compoñente central da Revolución (SEGUNDA PARTE)

Alejandro Pedregal – El Salto

O profesor de psicoloxía ambiental, Don Fitz, que ensinou en varias universidades dos EUA, especialmente na área de Saint Louis, Missouri, ven de publicar Cuban Health Care: The Ongoing Revolution (A atención médica cubana: unha revolución en marcha) Na primeira parte da entrevista para o medio cubano El Salto, reproducida en versión galega en TSA o pasadia dia 5, Fitz explica o contido desta revolución médica.  Nesta segunda entrega da conversa, aborda a resposta do sistema asistencial cubano aos andazos que castigaron a illa dende 1959 así como a construción e mellora sucesiva da rede ambulatoria que na actualidade é un modelo estudado por todo o mundo. Fitz di que o labor de máis de 400.000 profesionais médicos cubanos en 164 países durante seis décadas de Revolución, transmitiu ao mundo a imaxe verdadeira dunha utopía política feita realidade.

A heroica campaña de Cuba contra o Ébola en Africa foi internacionalmente recoñecida, mesmo polos paises do Norte que bloquean o seu dereito a adquiriren equipo médico no mercado global.
Como atendera Cuba as crises sanitarias que precederon a actual pandemia?

As campañas de vacinación comezaron en Cuba a pouco de triunfar a Revolución e a estrutura dos policlínicos integrais aumentou enormemente a súa efectividade. En 1962 o 80% dos menores de quince, foron vacinados contra a poliomielite en once días; esa mesma campaña nacional durou un só día en 1970. A malaria foi erradicada en 1967, do mesmo xeito que a difteria en 1971.

A febre do dengue, transmitida por mosquitos, golpea Cuba cada pouco. O que é verdadeiramente único é que os seus estudantes de medicina en Cuba, van de porta en porta facendo avaliacións. Nas aulas da Escuela Latinoamericana de Medicina (ELAM) coincide alumnado de máis de cen países con gran variedade de acentos. Non teñen problemas en ir ás casas, buscar plantas que atraian mosquitos e mirar nos teitos por se houber auga estancada.

En 1981, os institutos de investigación de Cuba crearon o Interferón Alfa 2B para tratar o dengue, un medicamento que deveu vital para enfrontar a COVID-19. Desde 2003, o Interferón Alfa 2B producido pola cubano-chinesa ChangHeber, probou a súa eficacia e seguridade na terapia de enfermidades virais como a hepatite B e C, o herpes zóster, a SIDA e o dengue. Cuba investigou múltiples medicamentos, malia o bloqueo dos EUA que obstrúe o acceso a tecnoloxías, equipos, materiais, finanzas e mesmo intercambio de coñecementos.

Coa chegada da SIDA, o primeiro paciente de Cuba morreu en 1986. Illando os soldados que deran positivo no VIH ao regresaren da guerra en Angola, unha sañuda campaña contra Cuba vía na corentena prexuízos contra os homosexuais. Ficou demostrado que isto era parte dos intentos de desacreditar a Cuba porque 1º) os soldados que regresaban de África eran maioritariamente heterosexuais (como o eran a maioría das vítimas africanas da SIDA), 2º) Cuba puxera en corentena a pacientes con dengue sen que se deron protestas, e 3º) os propios EUA tiñan un historial de corentena de pacientes con tuberculose, polio e mesmo SIDA.

No fin da URSS, decembro de 1991, acabou o comercio de Cuba co COMECON que representaba cinco mil millóns de dólares; a economía cubana en caída libre, exacerbou a crise da SIDA. A taxa de infección polo VIH na rexión do Caribe só foi superada polo sur de África. O bloqueo reduciu simultaneamente a dispoñibilidade de medicamentos, xa que fixo que os produtos farmacéuticos existentes fosen escandalosamente caros e interrompeu as infraestruturas financeiras utilizadas para a compra de medicamentos. Se a suma destes factores non abondase, Cuba abriu a comporta do turismo para ter divisas. Como era previsíbel, o turismo trouxo un aumento na prostitución. O risco de contaxio era evidente.

A resposta do goberno non demorou. Reduciu drasticamente os servizos en todas as áreas, agás dúas que foran consagradas como dereitos humanos: educación e atención médica. Os institutos de investigación médica desenvolveron unha proba diagnóstica propia en 1987. E as probas de VIH superaron os doce millóns en 1993.

Na altura do 90, cando os homosexuais convertéronse nas principais vítimas do VIH, o prexuízo foi oficialmente desafiado e nas escolas ensinábase que a homosexualidade era unha realidade como tantas outras da vida. Proporcionáronse condóns gratis nos consultorios médicos e, a pesar do seu alto custo, Cuba proporcionou medicamentos anti-retrovirais (TAR) gratis a todos os pacientes.

O esforzo unido e ben planificado de Cuba para facer fronte ao VIH deu os seus froitos. Mentres Cuba tiña douscentos casos de SIDA, a cidade de Nova York, con aproximadamente a mesma poboación, tiña 43.000. En Nova York E os neoiorquinos tiñan moitas menos probabilidades de visitar o África subsahariana, de onde un terzo dun millón de cubanos recén regresara da guerra pola independencia de Angola. En 1997, Chandler Burr escribiu en  The Lancet que Cuba tiña “o programa nacional contra a SIDA con máis éxito do mundo”, malia ter só unha pequena fracción da riqueza e os recursos dos EUA.

Co virus do Ébola foi diferente, pois dábase principalmente no África subsahariana e os cubanos non frecuentaran esa área durante décadas. Cando o virus rebordou todo o previsto no outono de 2014, gran parte do mundo entrou en pánico. Os EUA proporcionaron apoio militar e outros países prometeron diñeiro. Cuba respondeu co máis demandado: enviou 103 enfermeiras e 62 médicos voluntarios a Serra Leoa. Con 4.000 membros do persoal médico xa en África, incluídos 2.400 doutores, Cuba estaba preparada para a crise antes que comezara. Como moitos gobernos non sabían como responder ao andazo, Cuba capacitou a voluntarios doutras nacións no Instituto de Medicamento Tropical Pedro Kourí da Habana. En total, ensinou a 13.000 africanos, 66.000 latinoamericanos e 620 caribeños a tratar o Ébola sen infectarse.

O límite da medicina capitalista, aparece con máis claridade con esta pandemia?  

O máis salientábel do sistema de saúde cubano son 1º) todas as partes están completamente integradas nun só conxunto que pode responder a problemas médicos, 2º) todos no país participan no sistema para poder aproveitaren as experiencias colectivas do país, e 3º) baséase na crenza de que todos deberían recibir atención médica completa como un dereito humano. O sistema médico dos EUA baséase no principio de que cada empresa debería estar en disposición de obter a maior ganancia posible. A pesar dun embargo desapiadado que impide a Cuba recibir as subministracións médicas necesarios, ten unha esperanza de vida máis longa e unha taxa de mortalidade infantil máis baixa ca dos EUA. Ao mesmo tempo, Cuba gasta ao redor do 5% por persoa cada ano do que gastan nos EUA. en atención médica. O sistema da EE.UU. non pode afastarse da procura de ganancias, polo que manexará peor as futuras pandemias.

Un factor que moitos ignoran, mesmo moitos que entenden as vantaxes do sistema cubano, é o papel central da agricultura animal no fomento de pandemias. Os animais domésticos apíñanse cruelmente en pequenos espazos e os hábitats dos animais salvaxes son tripados a diario. Isto maximiza o potencial de mutacións virais como a COVID-19. A industria de alimentos non pode admitir o perigo que isto representa para a saúde humana, xa que poría en perigo o seu negocio e beneficios. Todos debemos alentar a sistemas de saúde como os de Cuba e Venezuela a analizar o perigo da gandaría industrial e ter debates abertos sobre como reducir a produción de carne.

Ao triunfar a Revolución, todo o sistema de saúde foi transformado.

A medicina non era algo illado, senón compoñente esencial dunha transformación social que continúa. Estas transformacións incluían á campaña de alfabetización, saneamento, reforma agraria, salarios e métodos agrícolas, dieta mellorada, pensións, novas estradas, novas aulas, novos fogares, auga corrente, anti-racismo e igualdade de xénero.

O primeiro desafío médico para a Revolución foi poder brindar atención médica de balde, como dereito humano, a quen nunca viran un médico, especialmente cubanos negros e de áreas rurais. Isto traspasou fronteiras, pois buscou levar atención médica a outros países. Campañas de vacinación e un conxunto de programas destinados a erradicar enfermidades en Cuba;foron un éxito .

A desconexión entre os servizos de saúde, resolveuse en 1964 coa creación dos policlínicos integrais que integraron as diversas asistencias. O aspecto máis revolucionario deste cambio foi que cada cidadán tiña un único punto de entrada ao sistema de atención médica a través da súa área xeográfica específica. A medicina cubana incluíu con rigorosidade ao 100% da poboación e o concepto de entrada único prevaleceu varias reformas.

Porén en 1974 houberon de cambiar de clínicas a policlínicos comunitarios. No antigo sistema, os pacientes ían ás clínicas. A partir de 1974, as clínicas irían á comunidade. Estas clínicas desenvolveron equipos de médicos e enfermeiras, baseados en especialidades e estes equipos especializados serían responsábeis da área da clínica.

Xurdiron novas contradicións dentro deste sistema clínico, sendo unha das máis importantes que os equipos de médicos e enfermeiros baseados en especialidades tiñan áreas demasiado grandes para coñeceren ben aos pacientes. En 1984 a medicina cubana comezou a cambiar cara a equipos de médicos e enfermeiros en consultorio de veciñanza ou oficina de médico. Os equipos vivían na veciñanza ao que estaban asignados, tiñan especialidade en medicina xeral para os problemas máis frecuentes e tiñan unha área abondo pequena para cada paciente poder ir ao consultorio e médicos e enfermeiros atinxiren todas as áreas. Este sistema sobreviviu até hoxe e inclúe case ao 100% dos cubanos. Os equipos de médicos e enfermeiros de veciñanza coñecen a cadanseus pacientes polo seu nome e están completamente integrados con clínicas, hospitais, escolas de medicina, hospitais especializados e institutos de investigación.

Como se manifestou a visión internacionalista ao longo do tempo?

Pasaran só quince meses da Revolución, e Cuba enviou médicos a Chile, tralo sismo de 1960. En 1963, foi unha brigada médica a Alxeria, que loitaba pola súa independencia de Francia. Tamén foron brigadas ao Zaire, Congo e Guiné Bissau, para acompañar aos asesores militares. Durante as guerras angolanas de 1975 a 1988, Cuba enviou entre 700 e 800 profesionais médicos para apoiar ás súas tropas. A asistencia cubana internacional expandiuse a nivel mundial, de modo que ao final das guerras de Angola tamén enviara brigadas médicas a Benin, Burkina Faso, Camerún, Cabo Verde, Guinea Ecuatorial, Ghana, Guinea, Madagascar, Malí, Mozambique, Nixeria, Santo Tomé e Príncipe, Séichelles, Serra Leoa, Somalia, Tanzania, Uganda, Zambia e Zimbabwe. Cuba mesmo estableceu unha facultade de farmacia en Jimma, Etiopía.

As brigadas médicas máis grandes enviadas a América Latina e o Caribe foron a Perú, Xamaica, Granada e Nicaragua. Pequenas brigadas, foron a Bolivia, Colombia, Güiana, México, Panamá, Surinam e Santa Lucía. Outros países que recibiron axuda cubana foron Irán, Iraq, Libia, Mauritania, Marrocos, Iemen do Sur, Siria, Sahara Occidental, Afganistán, Sri Lanka, Vietnam, Laos e Ucraína. Entre 1975 e 1991, máis de 70.000 traballadores humanitarios cubanos foron ao estranxeiro. Ao mesmo tempo, Cuba trouxo a máis de 50.000 alumnos de todo o mundo para estudar nas súas escolas, cubrindo o custo total da súa educación. En 1984, Cuba asumira a viaxe e gastos de residencia de estudantes de 75 nacións, practicamente todos de países pobres onde os estudantes xeralmente debían pagar pola súa educación. O número de estudantes que veñen estudar a Cuba incrementouse aínda máis en 1999, cando abriu a ELAM. Para 2020, a ELAM capacitara 30.000 médicos de máis de cen países.

En seis décadas de Revolución, máis de 400.000 profesionais médicos cubanos traballaron en 164 países e melloraron a vida de centos de millóns de persoas.

Como influiu o Che na idea de medicina revolucionaria?

O Che tomara un descanso de nove meses na Facultade de Medicina de Buenos Aires en decembro de 1951 para viaxar en motocicleta por Arxentina, Chile, Perú, Colombia e Venezuela. Quería gañar experiencia práctica coa lepra. Na noite do seu 24 aniversario, o Che cruzou o río a nado na colonia de San Pablo en Perú para unirse aos leprosos e atendelos. Non se conformaba con estudar e simpatizar con eles; quería acompañalos e entender a súa existencia. Estar en contacto con persoas pobres e famentas mentres estaban enfermas transformou ao Che. Imaxinou unha nova medicina, con médicos que atenderían á maior cantidade de persoas con atención preventiva e concienciación pública sobre a hixiene. Uns anos máis tarde, o Che uniuse ao Movemento 26 de Xullo de Fidel Castro como médico e atopábase entre os 81 tripulantes do Granma que chegou a Cuba o 2 de decembro de 1956. Despois da vitoria do 1 de xaneiro de 1959, a nova Constitución cubana incluíu o soño do Che de atención médica gratuíta para todos como dereito humano.

Décadas antes de a COVID-19 infectar o mundo a imaxinación do Che pasou de médico a médico. Claro que o funcionamento interno do sistema médico actual de Cuba non foi obra súa. Pero o seu exemplo inspirou a curadores que teceron deseños adicionais a unha tea que agora se desprega no cinco continentes. Miles ou millóns de persoas ven imaxes semellantes dun futuro diferente. Se as súas ideas permanecen mentres as estruturas sociais desintegran, unha idea revolucionaria pode converterse nunha forza material para a construción dun mundo novo.

Cresce o clamor para o Nóbel da Paz ser atribuído as brigadas médicas cubanas

O Dr.Leonardo Fernández, de 68 anos, que depois de combater o ébola na África Ocidental rumou a Itália no pico da COVID-19.

Gustavo Carneiro – Avante

Por todo o mundo cresce o clamor para o Prémio Nobel da Paz ser atribuído aos profissionais de saúde cubanos que integram o Contingente Internacional Henry Reeve. Se este facto tem algum significado não é tanto pelo galardão em si, ao qual restará pouca credibilidade, mas pelo que representa de reconhecimento crescente pela acção internacionalista de Cuba na área da saúde, cuja dimensão e importância a pandemia de COVID-19 tornou ainda mais notória.

Por mais que justificassem plenamente toda a espécie de prémios e reconhecimentos, não estão em causa os milhares de médicos cubanos que prestam cuidados regulares às populações de dezenas de países, integrando e qualificando os respectivos sistemas de saúde, nem a formação superior em Medicina que Cuba garante a estudantes estrangeiros. O que hoje suscita admiração generalizada é a acção do contingente especializado na prestação e auxílio clínico e humanitário em situações de calamidade natural ou sanitária, criado em 2005 pelo Comandante Fidel Castro para atender à devastação provocada pela passagem do furacão Katrina pelos Estados Unidos.

Apesar de George W. Bush ter recusado o apoio cubano, prejudicando assim as populações do seu país, o contingente tem marcada na sua própria designação esta que seria a sua primeira missão: Henry Reeve foi um jovem militar norte-americano que se juntou à luta pela independência de Cuba do domínio espanhol e por ela deu a vida, sendo executado em 1876, com 36 anos. É este exemplo de internacionalismo que Cuba homenageia – e replica.

Desde a sua criação, cerca de três dezenas de brigadas, envolvendo para cima de 8000 profissionais de saúde, estiveram em mais de 20 países, enfrentando 16 inundações, oito furacões e outros tantos terramotos, e ainda quatro epidemias. O testemunho do médico Leonardo Fernández, de 68 anos, que depois de combater o ébola na África Ocidental rumou a Itália no pico da COVID-19, revela a grandeza moral dos que as integram: «Estamos com medo, mas temos uma missão revolucionária a cumprir e aí pomos o medo de lado (…).»

O mais certo é que os internacionalistas cubanos não vençam o Nobel.

Provavelmente, nem sequer o desejam, ou não tivesse sido já atribuído a Obama antes mesmo de tomar posse como presidente dos EUA (e de, uma vez no cargo, bombardear vários países) à União Europeia braço europeu da NATO, ao carniceiro Kissinger ou a responsáveis pelo apartheid sul-africano e pela ocupação sionista da Palestina… Chega-lhes seguramente a gratidão dos povos.

E haverá melhor prémio?

Avante, Orgão Central do Partido Comunista Portugués 06.08.20

Cuba envia brigadas médicas e nom bombas

Luisa Cuevas Raposo – Galiza Livre

O 26 de julho conmemorou-se de novo o assalto ao Cuartel Moncada, momento para recordarmos especificamente à esência humanista da Revoluçom Cubana, provada nos tempos de pandemia que vivemos e ainda estamos a viver, tanto na resposta sanitária na ilha, como na resposta internacional de Cuba. A própria Constituçom Cubana reconhece o direito à saúde pública e os princìpios de solidariedade internacionalista. Mentres no mundo, e mesmo em países chamados desenvolvidos, morreram miles de pessoas sem direito a atençom médica, Cuba foi quem de controlar esta pandemia. A estratégia? Priorizar o benestar humano, a participaçom da comunidade fronte ao benefício económico privado.

Durante a pandemia, Cuba acudiu com 34 brigadas e 3.300 profissionais, 2.000 deles mulheres, a 27 países. Caricatura de Lema, em Cubadebate.

Foi vontade da Revoluçom, desde os seus primeiros dias, proporcionar ao povo cubano umha atençom sanitária de qualidade, o que nom foi tarefa fácil já que a maior parte dos médicos e profesores da faculdade de medicina sairam do país, e no ano 59 só havia um hospital rural. No primeiro ano de Revoluçom já se estabeleceu o Serviço Médico Rural e na década seguinte centos de médicos e médicas recém graduadas integrarom este serviço.

No 70 já havia 53 hospitais rurais. Só no 76 recuperou-se a proporçom anterior à Revoluçom e os indicadores de saúde tinham melhorado considerabelmente. No 74 estabeleceu-se o sistema de policlínicos baseado nas comunidades, com fincapé no impacto que tinham na saúde os fatores biológicos, sociais, culturais, económicos e medioambientais. Centrarom os programas nacionais na saúde maternoinfantil, doenças infeciosas, doenças crónicas e a saúde das pessoas adultas maiores. No 83 implementaram o Plam de Médicos e Enfermeiros de Família com a mesma filosofía, maior proximidade e menor número de pessoas para atender. Estas equipas nom só trabalham com a saúde das pessoas mas também fazem diagnóstico da saúde sociocomunitaria. Além de trabalhar com as famílias, trabalham com os centros de trabalho, escolas, círculos infantis, residências de maiores, etc. Cuba tem hoje 9 médic@s por 1000 habitantes situando-se no primeiro lugar do mundo.

As campanhas de alfabetizaçom junto com o acompanhamento nas mesmas da figura de una pessoa encargada de saúde, a consecuçom do objectivo do sexto grado e posteriormente a secundária, e a melhora nas condiçons de vida e de trabalho completam a estratégia.

Plam para prevençom e controlo do coronavirus

O 29 de janeiro o Conselho de Ministros aprobou o “Plam para aprevençom e controlo do coronavirus” que posteriormente foi sendo atualizado. Dito plam involucrou às instituçons e a organizaçons sociais e comunitárias. O 3 de fevereiro “comezou a primeira etapa da capacitaçom para profissionais da saúde e trabalhadores dos organismos da Administraçom Central do Estado nos temas de bioseguridade e o 12 de febreiro creouse o Grupo Ciencia para o enfrontamento à Covid19”, segúm escreveu o próprio Presidente da República, Miguel Díaz-Canel Bermúdez, num artigo publicado xunto com Jorge Nunhez Jover, Presidente da Cátedra Ciência, Tecnologia e Sociedade da Universidade da Habana.

Conforme ao Plam de Acçom Nacional para Epidemias, comezou a vigiláncia em portos, aeroportos e instalaçons marinhas e o pessoal de fronteiras e inmigraçom recebeu formaçom específica sobre a Covid19. Naquela altura especialistas de Cuba viajaram a China.

Logo forom creados o Observatorio da saúde Covid19 e o Comité de Innovaçom. A primeiros de março creou-se um grupo científico e biotecnológico para desenvolver probas, tratamentos e vacinas. No mes de fevereiro xa estavam aprobados cinco projectos de investigaçom e a día 1 de junho desenvolviam-se 460 estudos e 12 ensaios clínicos.

Reorganizaram-se as instalaçons médicas e formou-se em cascada por todo o país ao pessoal médico e sanitário, mas também de protecçom civil, da administraçom do estado, do sector educativo, cooperativas agrárias, “cuenta propistas”, do sector turístico, nom só dos hotéis mas também a quem alugam casas, etc. Fisseram-se reunions territoriais por tudo o país nas que participaram todas as autoridades de instituçons civis, militares, de protecçom civil, sanitarias, organizaçons comunitárias e os CDR’s reuniram-se com a povoaçom por bairros. Também sumaram a rede de hospitais militares às instalaçons já previstas para enfrontar a pandemia.

O 11 de março detetam-se os primeiros positivos em Cuba a tres turistas italianos. Inmediatamente todo o plam puxo-se em marcha.

As medidas que impediram a propagaçom da Covid19 em Cuba foram, além das de confinamento, suspensom de aulas, eventos culturais e desportivos, cese do transporte público e o feche do país ao turismo (que é fonte importantísima de emprego e de entrada de divisas), a rápida organizaçom de um sistema de saúde pública e de autoorganizaçom social, já treinado em outros desastres naturais e epidemias, algumhas delas froito de ataques imperialistas, em todo o território nacional.

Tudo o sector sanitário esteve integrado, os elementos epidemiológicos, os assistenciais e o potencial científico cubano. Mobilizou-se toda a estructura sanitária, partindo da atençom primaria e cubrindo as medidas preventivas, a curaçom e a recuperaçom das pessoas que sofrirom a doença.

A resposta exemplar de Cuba baseou-se, há que insistir, em primeiro lugar nas características do sistema de saúde cubano que é público, universal e gratuito; que prima a prevençom sobre a cura, com umha rede de medicina de família responsável da saúde comunitária e que vive entre as pessoas que atende e conhece as suas condiçons de vida, de trabalho, e por tanto os condicionantes para a sua saúde; em segundo lugar, na indústria biofarmacéutica orientada às necesidades da saúde pública; em terceiro lugar, a experiencia da ilha em matéria de defensa civil e enfrontamento de desastres naturais, com umha extensa rede de organizaçons populares que o facilitam; em quarto lugar a experiencia no controlo de doenças contaxiosas.

Medidas preventivas

Busca ativa de casos com todo o pessoal sanitário de primária mais 28.000 estudantes das diferentes carreiras sanitárias que pesquisavam casa por casa procurando posíveis positivos, tomando temperaturas e detetando síntomas. Esta pesquisa porta a porta foi implantada em Cuba no ano 81 cando o país sufriu umha grave epidemia de dengue.

Protocolo para um cenário preventivo e outro terapéutico.  Creaçom por toda a ilha de centros de ilhamento com atençom médica em polideportivos, parques de campismo, hotéis, universidades e outras instalaçons, para os casos menos graves ou que tivesem estado em contato com os casos xa confirmados. Controlo diário nos hotéis nos que se hospedam pessoas estrangeiras.

As policlínicas fam seguimento durante 14 días a quem já foram dadas de alta.

No cenário preventivo houve acçons específicas sobre o pessoal da saúde sendo que só se contaxiaram 92 profissionais e nom morreu nehum.

Clasificou-se a toda a povoaçom em catro grupos: aparentemente sans, com factores de risco da doença, doentes e em proceso de recuperaçom ou rehabilitaçom. Todo esto partindo de que no Consultorio da Família conhecem as características da saúde da povoaçom que tenhem ao seu cargo.

No tratamento utilizaram-se vários dos 22 medicamentos desenvolvidos pela indústria Biotecnolóxica e Farmaceutica cubana com vias a melhorar a inmunidade, entre eles o Interferóm Alfa 2B, a Biomodulina T que leva utilizándo-se 12 anos para tratar infecçons respiratorias recurrentes em pessoas maiores, o anticorpo monoclonal Anti CD6, utilizado para tratar linfomas e leucemia e que se lhe administrou a doentes Covid 19 em estado crítico para reducir a inflamaçom provocada polo fluxo masivo de líquido nos pulmóns e o péptido CIGB 258 para reducir procesos inflamatórios. Nalguns casos utilizous-e plasma de doentes recuperados. Também se lhe deu a toda a povoaçom o medicamento homeopático Prevengho-vir que se coida indicado para fortalecer o sistema inmunolóxico.

A primeiros de maio, já dispunham de um sistema de diagnóstico cubano que permite realizar probas masivas a baixo costo sem ter que depender das carísimas probas compradas no estrangeiro.

Tomaram-se medidas especiais para a Covid19 nom entrar nos cárceres facendo probas até duas vezes ao día.

Ponher a saúde das pessoas no centro das prioridades é a chave do éxito.

Jamais colapsou o sistema de saúde.

Medidas ecónomico-sociais

Além das medidas sanitárias tomaram-se outras, nom menos importantes, de contido económico-social, como suspender os impostos aos negócios, congelar as dévedas domésticas, asegurar o 50% do salários às pessoas hospitalizadas, o 70% do salário às trabalhadoras e trabalhadores que virom suspensa a sua actividade, asistência social com entrega de comida, medicamentos e outros artigos de primeira necesidade aos fogares com ingresos mas baixos e suspendeuse o pago das facturas dos serviços públicos.

Miles de pessoas que ficaram sem emprego foram reubicadas na producçom masiva de máscaras, e equipas de protecçom, produtos médicos e sanitários para BioCubaFarma e moitas empresas estatais e contapropistas trabalharom na reparaçom de equipos vitais como os respiradores. Mesmo houve um movimento popular de producçom doméstica. Também se organizaram grupos comunitários de axuda mútua.

A 5 de agosto havia confirmados 2.701 casos e faleceram 88 pessoas de umha povoaçom de 11,2 milhons, o que pom a Cuba no lugar 96 do mundo. Fixeronse perto de 350.000 probas.

O internacionalismo da Revoluçom Cubana

Abrindo uma radical diferença com a clausura de fronteiras internacional, Cuba foi solidária com a passagem do cruzeiro MS Braemar abandonado à sua sorte por umha semana, mentres Curazao, Barbados, Bahamas, Dominicana e os EUA lhe denegavam o desembarco por ter confirmados 5 casos entre as 684 pessoas que viaxavam nele. As autoridades cubanas montaram um grande operativo para desembarca-lo e envia-los num voo charter ao seu país de origem.

A seguir enviou umha brigada médica a Italia, primeira vez que umha destas brigadas asistia um país do chamado primeiro mundo ou mundo desenvolvido.

Durante 60 anos, 400.000 profissionais da saúde acudirom mediante a cooperaçom médica a 164 naçons. Cuba formou no seu territorio a mais de 35.000 profissionais de outros países. As e os médicos cubanos chegabam lá onde os estados nom podiam chegar ou os médicos, procedentes das elites locais, nom queríam desprazarse. Misons como a “operaçom milagro” que devolveram à vista a mais de um millon de pessoas em Venezuela, Brasil, Uruguay, Guatemala, Argentina, etc., som paradigmáticas.

Cando comezou a pandemia, Cuba tinha 28.000 profissionais sanitários em 59 países. Durante a pandemia acudiu com 34 brigadas e 3.300 profissionais, 2.000 deles mulheres, a 27 países. Este pequeno país é o numero 1 como donante a nível internacional (o 30% do total) e despraza mais cooperantes que todo o G8 xunto.

Cuba era quem asumia todo o custe destas misons solidárias na maior parte dese periodo de 60 anos. A primeira vez que Cuba recebeu algo a cambio foi no programa petróleo por médicos que levou 30.000 sanitários e sanitárias a Venezuela.

Cuba tem intercámbios com outros países nos que se valora o trabalho destas brigadas ainda que, geralmente, nom se chega a cubrir todos os custos. Umha parte desses ingresos vam a soster o próprio sistema de saúde pública cubana e os programas que continuam a ser gratuitos nos países mais necessitados como por exemplo Haití. Pese às campanhas contra as misons médicas, hai que informar que as trabalhadoras e trabalhadores da saúde que se integram nesas brigadas; asinam um convenio que recolhe dereitos e deberes e, quando há compensaçom económica, umha parte entrégaselhe a eles e elas.

As brigadas a Italia e Andorra foram totalmente solidárias, nom se cobrou nada por parte de Cuba nem de quem as integravam.

A resposta do imperialismo é o ataque e a difamaçom e a resposta de prensa internacional é o silêncio, quando nom facerse eco das mentiras sobre a natureza desta cooperaçom solidaria cubana.

O bloqueio

Inclusive numha situaçom tam crítica, tanto sanitária como económica, os EUA reforzaram o bloqueio com novas medidas como prohibir os voos charter, sancionar a varias empresas para obstaculizar as remesas e os pagos de turistas através de plataformas como a Airbnb, retirar da ilha a gigante hoteleira Marriot e multar empresas estrangeiras implantadas em Cuba. Mesmo impediu a venda de respiradores a Cuba, e até umha doaçom da China nom puido chegar a Cuba por temor a umha multa à aerolinea que a transportava.

Jamais escuitamos num telejornal nem limos na imprensa escrita umha nova sobre o que estava a acontecer com a Covid-19 em Cuba e a sua solidariedade internacionalista, nem por suposto sobre estas medidas ilegais adoitadas polo goberno dos EEUU.

Por isso é mais necessário que nunca rachar co bloqueio informativo e a manipulaçom mediática e, sobre todo, impedir o bloqueo económico, comercial e financieiro que afoga o desenvolvimento de Cuba e a sua Revoluçom.

“Gastando moito menos, Cuba ten mellor saúde ca os paises ricos” (Entrevista co investigador Don Fitz: Primeira parte)

Alejandro Pedregal – El Salto

No 2009, ponderando todas as loitas nas que se vira implicado contra incineradoras, vertedoiros, fábricas, química pesada e deforestación, o profesor de psicoloxía ambiental, Don Fitz, que ensinou en varias universidades dos EUA, especialmente na área de Saint Louis, Missouri, onde reside, coidaba que para deter a destrución capitalista e crear un mundo mellor compriría reducir a extracción de recursos e a produción de manufacturas. Porén, entendía que o sector económico da medicina demandaba unha gran expansión nunha sociedade post-capitalista. Un par de anos antes, a súa filla Rebecca fora estudar á Escola Latinoamericana de Medicina (ELAM) en Cuba, e cando foi visitala a illa, investigou a conciencia a atención médica cubana. O resultado deste traballo aparece agora no libro  Cuban Health Care: The Ongoing Revolution (A atención médica cubana: unha revolución en marcha) Na primeira parte da entrevista para o medio cubano El Salto, Fitz explica o contido desta revolución médica.

O libro de Don Fitz di que o sistema asistencial cubano é superior pola súa racionalidade a toda a medicina capitalista.

Que lle interesou en particular da atención médica cubana?

-Cuba gasta moito menos en atención médica por persoa ca os EUA e ten resultados superiores en esperanza de vida e mortalidade infantil. Gasta menos, malia que esa cantidade represente unha parte importante do seu gasto público. Iso fixo cachizas a miña idea de que o medicamento sería a área económica que requiriría expansión nunha sociedade post-capitalista.

A cada está máis claro que debemos tratar os recursos coma un ben a conservar e procurarmos formas para reducir a produción. Pero producir non para multiplicar beneficios senón por utilidade, non é posíbel baixo o capitalismo. Se a pequena economía de Cuba pode mellorar a saúde de millóns de persoas no mundo, imaxine o que podería lograrse se a enorme capacidade produtiva de Estados Unidos pasase de crear lixo inútil e destrutivo a producir o que a xente en todo o mundo realmente necesita. Había moitas historias da medicina cubana que debían contarse.

Cal é a razón da eficiencia cubana a hora de combater a  pandemia da COVID-19?

-Houbo debates ao máis alto nivel do Ministerio de Saúde Pública de Cuba que serviron para elaborar a política nacional con respecto da COVID-19. Concluíuse que era necesario realizar probas masivas para determinar quen fora infectado. As persoas infectadas terían que pasar unha corentena na que se lles aseguraba alimentación e necesidades. O rastrexo de contactos permitiu determinar quen máis podería estar exposto. O persoal médico necesitaría ir de porta en porta para verificar a saúde de cada cidadán, e os dos centros de saúde prestarían especial atención a todas aquelas persoas da veciñanza que puidesen ser de alto risco.

Para o 2 de marzo, Cuba tiña instituído o Plano para a Prevención e Control do novo coronavirus. En catro días, ampliou o plan para incluír toma de temperatura e illamento de viaxeiros entrantes infectados. Isto ocorreu antes do primeiro diagnóstico confirmado de COVID-19 de Cuba, 11 de marzo. A primeira morte por Covid-19 en Cuba foi en 22 de marzo, cando había 35 casos confirmados, case mil pacientes observados en hospitais e máis de 30.000 persoas en confinamento domiciliario. Ao día seguinte, Cuba prohibiu a entrada de estranxeiros non residentes, o que afectou profundamente aos ingresos por turismo do país.

Ese foi o día en que a Defensa Civil de Cuba púxose en alerta para responder rapidamente á COVID-19 e o Consello de Defensa da Habana decidiu que había un problema grave no distrito do Vedado da cidade, famoso por ser a residencia de elección de visitantes estranxeiros non turísticos, que tiñan máis probabilidades de estar expostos ao virus. Para o 3 de abril, o distrito estaba pechado. Como observa Merriam Ansara, calquera persoa coa necesidade de entrar ou saír debía probar que fora examinada e estaba libre de COVID-19. Defensa Civil aseguro o subministro nas tendas e o recoñecemento de todas as persoas vulnerabeis.

Os funcionarios de saúde cubanos querían que o virus permanecese na etapa de propagación local, que é cando se pode rastrexar o paso dunha persoa a outra. Tentaron evitar a etapa de propagación comunitaria, cando o rastrexo xa non é posíbel por moverse fóra de control. Mentres os profesionais da saúde dos EUA arelaban equipos de protección persoal e as probas eran tan escasas que as persoas tiñan que compralas, Cuba tiña recados rápidos de probas para rastrexar contactos de persoas que contraeran o virus.

Fins de marzo e principios de abril, os hospitais cubanos tamén cambiaron os patróns de traballo para minimizar o contaxio. Os médicos da Habana estiveron no Hospital Salvador Allende durante quince días e pasaron a noite nunha área designada para o persoal médico. Logo mudáronse a unha área separada dos pacientes onde viviron durante outro quince días e realizóuselles unha proba antes de regresar a casa. Quedaron en casa sen saír durante outros quince días e fixéronse probas antes de renovar a práctica. Este período de illamento de 45 días impediu que o persoal médico transmitise enfermidades á comunidade a través das súas viaxes diarias desde o traballo a casa.

Os estudantes de medicina participaron dende os consultorios.

O sistema médico esténdese desde o consultorio a todas as familias en Cuba. Os estudantes de medicina de terceiro, cuarto e quinto ano son asignados por médicos de consultorios para ir a fogares específicos cada día. As súas tarefas inclúen obter datos de enquisas a residentes ou facer visitas adicionais a anciáns, menores e persoas con problemas respiratorios. Estas visitas recompilan datos de medicamentos preventivo que logo son tomados en conta por aqueles nos postos máis altos na toma de decisións. Cando os estudantes traen os seus datos, os médicos marcan en vermello onde os lugares de risco que precisan de coidado adicional. Os médicos de veciñanza reúnense regularmente nas clínicas para falar sobre o que está a facer cada médico, que está a descubrir, que novos procedementos está a adoptar o Ministerio de Saúde Pública de Cuba e de que xeito o traballo intenso afecta ao persoal médico. Desta maneira, todos os cidadáns cubanos e todos os traballadores da saúde, desde os médicos de veciñanza até os institutos de investigación máis prestixiosos, xogan un papel en determinar a política de saúde.

-Os gobernos que recusaran aos médicos cubanos agravaron seus problemas de saúde, nomeadamente para os máis pobres.

-As institucións financeiras internacionais e dos EUA evitan, por unha banda, que poidan crearse sistemas nacionais de atención médica e, pola outra, procuran destruír os que xa existen. Déixeme comparar dous países cun plano nacional (Cuba e Venezuela) con dous nos que se eliminou a atención médica nacional (Brasil e Ecuador). Venezuela aplicou aspectos fundamentais do modelo de saúde cubano a nivel nacional, o que lle serviu para combater con eficiencia a COVID-19. Un exemplo: En 2018, os residentes da Comuna Socialista Altos de Lídice, organizaron sete consellos comunais, incluído un para saúde comunitaria. Un veciño cedeu  espazo na súa casa para a iniciativa do sistema comunitario de saúde poder coordinar a recolección de datos para identificar veciños en risco e visitalos nas súas casas para explicar como evitar a infección da COVID-19. Ao chegaren os primeiros médicos cubanos, en 2003, a enfermeira axudou a aplicar o programa Barrio Dentro. Ela lembra que os veciños nunca viran un médico pero cando chegaron os cubanos lles “abrimos as nosas portas, viviron connosco, comeron connosco e traballaron entre nós”.

Como resultado da construción dun sistema de tipo cubano, o 11 de abril de 2020 o goberno venezolano tiña realizado 181.335 probas PCR a tempo para ter a taxa de infección máis baixa en América Latina. Venezuela tiña só seis infeccións por millón, mentres Brasil, que botara aos médicos cubanos, tiña 104 por millón.

Doutra banda, mentres Rafael Correa foi presidente de Ecuador, máis de mil médicos cubanos formaron a columna vertebral do seu sistema de saúde. Elixido Lenin Moreno en 2017 expulsaron axiña os médicos cubanos e deixaron a medicina pública no caos. Moreno seguiu as recomendacións do Fondo Monetario Internacional para recortar o orzamento de saúde nun 36%, deixándoo sen profesionais, sen equipo de protección persoal e, sobre todo, sen un sistema coherente. Cando Venezuela e Cuba tiñan un total de 27 mortes por COVID-19, a cidade máis grande de Ecuador, Guayaquil, tiña 7.600.

A solidariedade cubana foi tratada por certos medios como propaganda.

Como psicólogo utilizo o termo proxección de neglixencia para definir os ataques contra o humanitarismo cubano. O termo proxección describe ás persoas que atribúen os seus propios pensamentos ou impulsos inaceptábeis a outros. A proxección política  referírese a un país que atribúe a súa propia acción censurabel a outro goberno. A proxección de neglixencia médica contra Cuba preséntase baixo dúas formas. Por unha banda, as asociacións médicas en varios países latinoamericanos teñen mostrado unha intensa hostilidade cara aos médicos cubanos, acusándoos de quitar traballos aos propios médicos do país, de acudiren só para difundir propaganda política, de non estar cualificados e de non proporcionar atención de seguimento.

O feito de o persoal médico cubano ir a zonas pobres e rurais, desertadas polos médicos dos países de acollida, desmonta a afirmación de que estean a quitar empregos aos médicos en Brasil ou Venezuela. O goberno de Chávez comezou o primeiro programa Barrio Adentro no 2003 para proporcionar medicina comunitaria aos distritos venezolanos pobres e de clase traballadora. Fíxose un chamado aos médicos venezolanos para participaren: só cincuenta presentáronse voluntarios. Despois desta resposta patética, Cuba trouxo máis de 9.000 a fins dese ano. Contra a Misión Barrio Adentro, a Federación Médica Venezolana (FMV) esixiu a expulsión dos médicos cubanos, baixo a acusación de difundir propaganda esquerdista. Lonxe diso, os médicos cubanos foron adestrados para non participar na política de ningún país onde estean a prestar servizos. Isto é fundamental para os acordos médicos con países que, a diferenza de Venezuela, teñen gobernos de dereitas.

Algunhas asociacións médicas latinoamericanas acusaron aos médicos cubanos de teren cualificacións baixas.

-Esqueceron o orixinal enfoque cubano na saúde comunitaria en áreas rurais e en dificultades, a medicina familiar e a xestión de catástrofes. Os médicos cubanos teñen como obxectivo diagnosticar máis do 80% dos problemas médicos mediante exames e historiais detallados. Dado que o sistema cubano funciona moito mellor na mellora dos principais indicadores de saúde, sería útil preguntar a esas asociacións que resultados obterían os seus graduados noutras escolas médicas latinoamericanas se houbesen de realizaren seus exames en Cuba.

A maiores, os médicos cubanos teñen máis poder de permanencia en comunidades con dificultades que os que fan esas acusacións, xa que cando os médicos cubanos rotan e van a casa, outros da illa substitúenos.

Outra forma importante de proxección de neglixencia foi a de ignorar ou minimizar a importancia dos equipos de resposta de emerxencia de Cuba para inundacións, terremotos, furacáns, maremotos, volcáns, andazos e catástrofes, como a traxedia de Chernobyl. O internacionalismo médico foi un compoñente central da Revolución desde 1959. Unha promesa revolucionaria foi levar a atención médica ás zonas pobres, negras e rurais, e a partir de aí, era sinxelo pensar en levala a outros países con necesidades, como se fixo en Chile en 1960 e Alxeria en 1963.

O internacionalismo médico de Cuba expresouse de catro maneiras. Primeiro, enviando persoal médico ao estranxeiro. Durante o últimas seis décadas, máis de 400.000 profesionais médicos cubanos traballaron en 164 países e melloraron a vida de centos de millóns de persoas. O que Cuba fixo en Italia foi unha continuación deste patrón. En 26 de marzo, Cuba enviou a 52 médicos e enfermeiros a Crema, en Lombardía, cando as súas emerxencias estaban no límite. Os cubanos estableceron un hospital de campaña con tres camas de unidades de coidados intensivos e outras 32 camas con osíxeno. Unha nación caribeña máis pequena e pobre foi unha das poucas que axudou a unha gran potencia europea.

Segundo, Cuba trouxo xente á illa, tanto estudantes como pacientes. Cando os médicos cubanos estaban na República do Congo en 1966, viron que a mocidade estudaba baixo os farois na noite, e organizáronse para que fosen á Habana. Trouxeron aínda máis estudantes africanos durante as guerras angolanas de 1975 a 1988 e, a seguir, a un gran número de latinoamericanos a estudar medicina despois dos furacáns Mitch e Georges. Establecer a ELAM foi a culminación disto. Cuba tamén ten un historial de traer pacientes estranxeiros para recibir tratamento. Despois da crise nuclear de 1986 en Chernobyl, 25.000 pacientes, na súa maioría nenos, chegaron á illa para recibir tratamento, e algúns quedaron durante meses ou anos. A acción de Cuba co MS Braemar foi parte desta tradición. O 18 de marzo, Cuba foi o único país que permitiu atracar aos máis de mil tripulantes e pasaxeiros. Ofreceuse tratamento nos hospitais cubanos a quen sentiron demasiado enfermos para voar. Antes de partir, os membros da tripulación exhibiron unha pancarta que dicía “Ámote, Cuba!”

En terceiro lugar, Cuba busca ofrecer medicamentos a baixo custo ás nacións pobres en lugar de inflar os prezos aos enfermos como é costume nas empresas farmacéuticas privadas. Cuba tentou traballar de xeito cooperativo cara ao desenvolvemento de medicamentos con países como China, Venezuela e Brasil. A colaboración con Brasil dera resultado en vacinas contra a meninxite a un custo de 95 céntimos, en lugar de 15 a 20 dólares por dose. Cuba busca axudar aos países a adaptar os sistemas médicos para servir mellor aos pobres e ensínalles a producir medicamentos eles mesmos para que non teñan que depender de medicamentos dos países ricos.

Cuarto, a axuda a Cuba é xenuína máis que propagandística. E isto lévanos outravolta á proxección de neglixencia que ocorre cando os responsabeis dos malos tratos aos pobres do mundo buscan culpar a outros que tratan de axudar activamente. Haití non se mostrou remiso a aceptar a axuda de Cuba, despois do devastador terremoto de 2010. Cuba foi o provedor clave de axuda porque tivera moito persoal médico alí desde 1998. Ao longo dos anos, 6.000 profesionais médicos cubanos trataran a máis de tres millóns de haitianos. Un mes despois do terremoto de 2010, moitos equipos de emerxencia estranxeiros xa se tiñan ido, pero quedaron 600 cubanos e 380 haitianos adestrados en escolas cubanas. En outubro de 2010, Haití foi golpeado polo primeiro brote de cólera que tivera en máis de cen anos. Se Cuba non tivese o costume de quedar nun país despois da axitación inicial de socorro en casos de desastre e se non lle ensinara a estes haitianos medicina preventiva, a cifra de mortes por cólera sería moito peor. Os 22.000 estadounidenses en Haití eran case por completo militares, e os médicos estadounidenses non só chegaron a Haití máis tarde e partiron antes que os cubanos, senón que non quedaron onde as vítimas haitianas amontoábanse, senón en hoteis de luxo. Os médicos cubanos vivían nas comunidades ás que trataban.

John Kirk utiliza o termo turismo de desastre para descreber a forma en que moitos países ricos responden ás crises médicas nos países pobres. Van ás zonas de desastre “para ter unha “experiencia” en lugar de brindar asistencia significativa aos afectados” e interponse no traballo de rescate serio. O enfoque dos médicos cubanos está en marcado contraste co “turismo de desastre”. Os cubanos teñen unha ampla capacitación de resposta. Baséanse nas experiencias por miles de persoal médico que xa traballaran en países pobres. Os equipos de resposta ou o persoal de substitución permanecen en países afectados durante meses ou anos, axudando a desenvolver programas de medicina comunitaria e saúde preventiva.

Cuba ten mellor atención médica cun consumo de enerxía infinitamente menor

Don Fitz ensinou psicoloxía ambiental en varias universidades dos EUA, nomeadamente na área de Saint Louis, Missouri, onde reside; foi candidato a Gobernador polo Partido Verde dos EUA en 2016. Ten publicado traballos sobre psicoloxía social e colabora en Monthly Review, ZNet, CounterPunch, Common Dreams, Global Research, Climate & Capitalism entre outros.

Fitz define os seus traballos sobre Cuba coma un apartado de importancia dun tema máis amplo centrado no risco de expandir a produción enerxética. O autor advirte que a chamada enerxía verde substitúe os combustíbeis de orixe fósil mais envelena e destrue o medio ambiente e deixa as relacións capitalistas intactas. Cuba proba que é posíbel dispor dunha mellor atención médica cun consumo de enerxía infinitamente menor.

Tradución a Galego de Ramón Fernández Leal.

“SEMPRE LEAL”, cartazes espontâneos que recordam na Habana ao historiador da capital

Cuba rende hoje homenagem espontânea ao historiador da cidade de Havana, Eusébio Leal, cuja morte comoveu ao pais.

Prensa Latina

O povo desta capital rende hoje homenagem espontânea ao historiador da cidade de Havana, Eusébio Leal, cuja morte comoveu os cubanos e a personalidades de toda Ibero-América. Desde que se soube da notícia da morte, este 31 de julho, Cuba não deixa de receber mensagens de condolências de todo o mundo. Governantes, acadêmicos, historiadores, artistas, intelectuais, líderes de diversas comunidades lamentaram a perda física do Doutor em Ciências Históricas e Mestre em Ciências Arqueológicas, premiado com honras em várias nações.

Enquanto os cubanos ocuparam às redes sociais para realçar o legado do historiador e o povo da cidade capital, à qual muitos identificam como sua eterna noiva, começou a pendurar lençóis brancos nas sacadas, em tributo a Leal. A iniciativa nasceu de maneira espontânea; pois o acadêmico via-lhe muito com frequência a pé por Havana, pesquisando, reconstruindo histórias e compartilhando com qualquer visitante ou morador da cidade.

Na fala do poeta Miguel Barnet, Leal era um apaixonado que tinha fé absoluta no destino de Cuba e resgatou a memória da ilha e seus valores intangíveis, se entregava ao país, parecia um Rei Midas que ia pela cidade e convertia tudo em ouro.

Em anos recentes, muitos poucos intelectuais cubanos têm feito tanto por fazer visível a história pátria, os símbolos da nação cubana, por resgatar a figuras como Carlos Manuel de Gramas ou ao próprio Antonio Maceo, comentou o presidente da Casa das Américas, Abel Prieto.

Também nas redes sociais, o vice-primeiro ministro de Cuba, Roberto Morales Ojeda, retratou o pesquisador do seguinte modo: ‘Eusébio Leal é genuina cubanía e memória perene. Cabaleiro de Havana, de humildade, singeleza e lealdade admirável. Com lençóis brancos honramos a obra deste filho ilustre da Pátria’.

No entanto, algumas colunas e estátuas exibem cartazes com a inscrição de Sempre Leal, escritos à mão, outra homenagem espontânea do povo que oferece uma ideia de quanta admiração lhe professava.

Cuba realizou a véspera um dia de luto oficial, por decreto do presidente do país, Miguel Díaz-Canel, que elogiou a vida e obra do acadêmico que a julgamento da poetisa Fina García Marruz, quando o esqueçam os homens, ainda o recordarão as pedras.